Page 522 - ตำราเคมีอินทรีย์ [Jadsada Ratniyom]
P. 522
494 เคมีอินทรีย์ (Org. Chem.)
❑ หมอัลคิล ทำให้อิเล็กโทรไฟล์เข้าที่ตำแหน่ง ortho และ para เพราะ carbocation ที่
ู่
เกิดขึ้นได้รับความเสถียรจากการที่อัลคิลให้อิเล็กตรอนผ่านผลของอินดักทีฟ
ู่
9.4.8B อิทธิพลของหมแทนที่ที่มีอิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยว (หมู่ -OCH3)
หมู่แทนที่ที่มีอิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยวในที่นี้หมายถึง หมู่แทนที่ที่อะตอมที่ติด
กับวงเบนซีนมีอิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยวที่สามารถเกิดเรโซแนนซ์ได้ เช่น อะตอมของ O หรือ N เป็นต้น
anisole มีโครงสร้างเป็นเบนซีนที่มีหมู่ –OCH3 เกาะอยู่หนึ่งหมู่ (หมู่ OCH3 จัดเป็น
หมู่ให้อิเล็กตรอนแบบเรโซแนนซ์และจัดเป็นหมู่กระตุ้น) เมื่อนำมาทำปฏิกิริยา
แทนที่ด้วยอิเล็กโทรไฟล์ ในกรณีนี้จะขอกล่าวเกี่ยวกับปฏิกิริยาไนเตรชันของ
anisole ซึ่งจะได้สารผลิตภัณฑ์เหมือนดั่งในหมู่อัลคิล คือได้ผลิตภัณฑ์ที่ NO2 แทนที่ เรียนออนไลน์เรื่องนี้
ที่ตำแหน่ง ortho และ para เป็นผลิตภัณฑ์หลัก ได้ที่นี่
คำอธิบายถึงปรากฏการณ์ที่หมู่ NO2 เข้าแทนที่ที่ตำแหน่ง ortho และ para ในกรณีที่มีหมู่ OCH3
เกาะในวงเบนซีน จะคล้ายกับในกรณีของหมู่อัลคิล โดยเมื่อ NO2 (ในที่นี้คืออิเล็กโทรไฟล์) เข้าเติมที่
ตำแหน่ง ortho หรือ para แล้ว คาร์โบแคทไอออนที่เกิดขึ้นจะได้รับความเสถียร จากหมู่ –OCH3
(ภาพที่ 9.9) โดยหากเขียนโครงสร้างเรโซแนนซ์แล้วประจุบวกจะอยู่ตรงกับหมู่ –OCH3 ทำให้ O
อะตอมใน OCH3 สามารถให้อิเล็กตรอนมาเพิ่มความเสถียรให้ประจุบวกได้ ด้วยเหตุนี้ทำให้สามารถ
เขียนโครงสร้างเรโซแนนซ์ได้มากกว่ากรณีที่อิเล็กโทรไฟล์เข้าเติมที่ตำแหน่ง meta (สารที่มี
โครงสร้างเรโซแนนซ์มากกว่าจะเสถียรมากกว่า) ดังนั้นเมื่ออิเล็กโทรไฟล์เข้าที่ตำแหน่ง ortho และ
para แล้ว อินเตอร์มีเดียทที่เกิดขึ้นจะได้รับความเสถียรจากผลของเรโซแนนซ์ของหมู่ –OCH3
อิเล็กโทรไฟล์จึงอยากเข้าแทนที่ที่ตำแหน่ง ortho และ para
❑ หมู่ –OCH3 ทำให้อิเล็กโทรไฟล์เข้าที่ตำแหน่ง ortho และ para เพราะคาร์โบแคทไอออน
ที่เกิดขึ้นมีโครงสร้างเรโซแนนซ์มากขึ้น (resonance stabilization)
